Rechtbank eerste aanleg Oost-Vlaanderen

De rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen, afdeling Oudenaarde heeft Allgro NV de opschorting van uitspraak van veroordeling verleend voor een termijn van 3 jaar. Volgens de rechtbank was het bedrijf alleen schuldig aan het niet beschikbaar stellen van schriftelijke instructies over werken aan een droogmachine, maar bestond er geen causaal verband tussen deze fout en het overlijden van een werknemer. Voor dit overlijden en andere technische inbreuken werd het bedrijf vrijgesproken.

Feiten

Op 19 december 2024 vond een dodelijk arbeidsongeval plaats bij Allgro NV, een groothandel die groenten en fruit versnijdt. Het ongeval gebeurde aan de droogmachine (een soort droogtrommel). De hoofdtechnieker van het bedrijf raakte gekneld tussen het motorcompartiment van droogtrommel en de binnenwand van het omhulsel van de machine, toen hij de spanning op de motor wou meten. Het slachtoffer werd in levensgevaar overgebracht naar het UZ Gent, maar overleed daar aan zijn verwondingen. 

Volgens de verklaringen van diverse medewerkers kon op deze machine ook op een andere – en meer veiligere – manier de motorspanning worden gemeten.

Tenlasteleggingen 

Op basis van het onderzoek door het arbeidsauditoraat moest Allgro NV zich voor de rechtbank verantwoorden voor:

• Het niet in het bezit hebben van een risicoanalyse voor het risico op knelling wanneer de meting van de spanning aan het motorblok gebeurt.

• Als werkgever geen of onvoldoende preventiemaatregelen hebben genomen. Zo bestonden er geen concrete instructies voor het controleren van de spanning van de elektromotor na een foutmelding. Dit geldt onder andere voor de instructie dat de meting in beginsel moet gebeuren aan de bedieningspost, en de noodzakelijke te nemen maatregelen wanneer de meting aan het motorblok moet gebeuren. 

• De afwezigheid van de nodige schriftelijke instructies voor de werking, gebruikswijze, inspectie en onderhoud van de installaties, machines of gemechaniseerde werktuigen.

• Onopzettelijke doding

Beoordeling rechtbank

De rechtbank beoordeelde de schuld aan de tenlasteleggingen op basis van diverse vaststellingen.

Tenlastelegging A: geen risicoanalyse voor het risico op knelling wanneer de meting van de spanning aan het motorblok gebeurt

Volgens verklaringen van medewerkers van Allgro NV moest de droogtrommel in werking zijn om de spanning correct te kunnen meten. Uit het dossier van de dienst Toezicht op het Welzijn op het Werk (TWW) blijkt echter dat er technisch gezien nooit een meting aan het motorblok moest gebeuren. Deze meting kon altijd op veilige afstand, buiten de gevarenzone, gebeuren.

Bovendien merkt de rechtbank op dat een meting aan het motorblok in de gevarenzone een onwaarschijnlijke handeling was. Het klemgevaar stond bovendien vermeld tussen de opgesomde gevaren en de voorzorgsmaatregelen op de veiligheidsinstructiekaart en de gebruikershandleiding. 

De beklaagde kon dus niet voorzien dat een van zijn werknemers dergelijke handeling zou stellen (zeker gelet op de zeer korte cyclus van de machine en de snelle tijdspanne waarin een dergelijke meting moest gebeuren). Het was bijgevolg niet noodzakelijk dat er een risicoanalyse bestond voor een handeling die niet gesteld moest worden, en waarvan het bovendien onwaarschijnlijk was dat iemand ze zou stellen.

Tenlastelegging B: Geen of onvoldoende preventiemaatregelen op basis van de risicoanalyse

Omdat een meting aan de motorblok van de droogmachine nooit moest gebeuren, is het ook niet foutief dat hierrond geen preventiemaatregelen bestonden. Er is dan ook geen sprake van een fout in hoofde van de werkgever.

Tenlastelegging C: geen schriftelijke instructies voor de werking, gebruikswijze, inspectie en het onderhoud van alle machines

De rechtbank stelt vast dat er alleszins geen schriftelijke instructies voorhanden waren betreffende de inspectie van de betrokken droogmachine. Ook de veiligheidsinstructiekaart meldt niks over wat er moet gebeuren bij het meten van de motorspanning bij herstellingen. Er waren ook geen schriftelijke instructies die stelden dat alle elektrische metingen aan de bedieningspost moesten gebeuren. 

Deze tekortkoming staat los van de vraag of het slachtoffer de meting moest verrichten en of zijn handelen onvoorzienbaar was. 

De rechtbank acht deze tenlastelegging dus bewezen, maar stelt ook vast dat het niet bewezen is dat deze inbreuk tot het dodelijke arbeidsongeval heeft geleid. 

Onopzettelijke doding

Er is geen fout aangetoond bij de werkgever die in oorzakelijk verband staat met het overlijden van de werknemer. Hoewel het ontbreken van een schriftelijke instructie/risicoanalyse in wezen een fout uitmaakt, staat die niet in zeker causaal verband met het overlijden van het slachtoffer. Dit geldt evenzeer voor het feit dat er geen schriftelijke instructies beschikbaar waren die aangeven hoe energiebronnen, zoals perslucht, beheerst moeten worden als men zich toch in de omkasting van de centrifuge zou begeven.

Strafmaat

De rechtbank heeft voor de schuld van Allgro NV aan de technische inbreuk van tenlastelegging C de opschorting van de uitspraak van de veroordeling verleend voor een termijn van 3 jaar.

Motivering rechtbank

De rechtbank steunde zich in haar oordeel onder andere op volgende vaststellingen:

• Het slachtoffer was meer dan 20 jaar werknemer bij de beklaagde. Hij kende de werking van de machines binnen het bedrijf, met inbegrip van de betrokken droogtrommel, van binnen en van buiten. Hij was het aanspreekpunt over deze machine en heeft zelf de andere werknemers opgeleid over de werking ervan.

• Samen met de beklaagde stelt de rechtbank zich de vraag waarom het slachtoffer zich alleen in/tussen de machine heeft begeven om deze meting te verrichten, terwijl hij onmiskenbaar wist dat dit een gevaarlijke en een in wezen niet-noodzakelijke operatie was. Het slachtoffer moet tevens met zekerheid geweten hebben dat dit ook op een andere veiligere manier kon gebeuren.

• Het staat voor de rechtbank dan ook vast dat het slachtoffer op dezelfde (onverklaarbare) wijze zou hebben gehandeld, indien er wel sprake zou zijn geweest van schriftelijke instructies rond een veilige procedure voor werken aan de machine onder spanning.

• Door het niet beschikbaar stellen van schriftelijke instructies voor de werking, gebruikswijze, inspectie en het onderhoud van alle machines heeft de beklaagde aangetoond dat hij onvoldoende respect heeft voor de geldende rechtsregels. Werkgevers moeten immers alle mogelijke maatregelen nemen om arbeidsongevallen te vermijden en ervoor te zorgen dat alle werknemers in een veilige omgeving hun arbeid kunnen verrichten. Het doorlopen van deze procedure volstaat om de beklaagde hierop te wijzen.

  Met het opleggen van een bestraffing, zelfs met uitstel van tenuitvoerlegging, zou de beklaagde niet langer over een blanco strafregister beschikken. Dit zou zijn toekomstmogelijkheden, bijvoorbeeld in het kader van overheidsopdrachten, op een onevenredige wijze in het gedrang kunnen brengen.